zondag 29 januari 2012

Gewoon zoals altijd

"Mevrouw Bremmer, wat doet u graag op een dag?" "Hm...ja.."
"Vandaag is het dinsdag, ging u altijd naar de markt?"
"Ja, ja elke week naar de markt, vissie halen, praatje maken'
"En hoe deed u dat dan, alleen?"
"Nee, met Bep, mijn buurvrouw, we gaan altijd samen wandelen. Dat vind ik fantastisch."
"O wat leuk, ik schrijf het op en we kijken hoe we kunnen regelen dat u nog steeds naar de markt kan."


Wat denkt u? Gaat mevrouw Bremmer volgende week dinsdag naar de markt?

Nee. Dat lukt toch niet om daar elke week iemand voor vrij te maken. Misschien een keer per maand, op zijn hoogst, dan kan ze met 5 anderen mee met de bus, drinken ze koffie op de hoek en gaan ze weer terug. Na de eerste keer zegt mevrouw Bremmer 'Ik hoef niet meer mee, mij teveel gedoe.'

Of…Ja. Natuurlijk gaat mevrouw Bremmer naar de markt. Het maakt toch niets uit of ze vanuit haar nieuwe huis met haar vroegere buurvrouw gaat of vanuit haar oude huis? De zorgcoördinator belt Bep de buurvrouw op en zegt dat ze zeer welkom is om met mevrouw Bremmer naar de markt te gaan. `Oh ja? Ik dacht dat dat niet meer kon nu. Kan ik dan gewoon langskomen?` `U bent altijd welkom, tot dinsdag.`

Wat is het meest waarschijnlijke scenario in uw ervaring? Of zou het nog heel anders kunnen?

Mij valt op dat er al jaren in de zorg gesproken wordt over de cliënt centraal, genormaliseerd wonen en leven zoals vroeger. Er wordt over gesproken en projecten gestart, het zorgleefplan is erop gebaseerd. En wat levert al die moeite en tijd op? De verzorgenden zijn even gemotiveerd als altijd, de bewoners even dankbaar of ontevreden, de bestuurders bezig met de resultaten op papier.

Denken en voelen vanuit de mens die aan uw zorg wordt toevertrouwd, is niet ingewikkeld, nauwelijks projectplanwaardig. Het gevoel dat degene die over de drempel van uw instelling stapt, mee gaat in de structuur die daar heerst, is bewust en onbewust het uitgangspunt van de zorg. Is het niet simpeler om te vragen naar het leven zoals het is voor mevrouw of meneer, de mensen die een rol spelen in hun leven, en vooral te kijken hoe we die relaties en activiteiten niet in de weg kunnen zitten?

Sabya van Elswijk

vrijdag 13 januari 2012

Zeggenschap

Draagt het zorgleefplan met de vier domeinen bij aan de zeggenschap van de zorgvrager/cliënt en zo ja op welke manier?

Op dit moment durf ik deze vraag niet volmondig met ja of nee te beantwoorden. Ik vraag mij af of toenemen van zeggenschap kan worden toegeschreven aan een stuk gereedschap. De hamer is zo goed als de timmerman die hem gebruikt. Leefzorgplan, Domeinen, ZZP’s... allemaal instrumenten om zeggenschap te bevorderen. Waar hangt het vanaf of zeggenschap daarmee toeneemt? Van de manier waarop wij de instrumenten hanteren.
Ik heb de afgelopen jaren in vele organisaties mogen meekijken en meehelpen om het werken met zorgleefplannen op te starten. Daarbij is de ambitie steeds: hoe kunnen we er voor zorgen dat cliënten meer zeggenschap krijgen over het verloop van het verblijf en daarmee grip houden op hoe zij het leven willen leven?

Het eenvoudigste antwoord hierop blijkt het lastigst vorm te geven. Het eenvoudigste antwoord is volgens mij: laat de cliënt zelf beslissen over wat er in het leefzorgplan afgesproken moet worden. Dus geen besluitvormend overleg (geef het een naam: MDO, ZLP-overleg et cetera) zonder de cliënt en/of diens vertegenwoordiger.

Maar zo simpel is het niet. Nog steeds is dit niet overal een gewoonte. Nog steeds aarzelen we of dit wel kan. Daarover hoor ik dan mensen zeggen: “Is het misschien niet beter om eerst een voorstel te maken met elkaar, zonder de cliënt. En dat dan met hem bespreken. Zo’n overleg is zo onoverzichtelijk en verwarrend. Het belemmert de uitwisseling van opvattingen door professionals”. Enz. Dus bedenken mensen en instellingen mooie omwegen: “Een familiegesprek, een afstemmingsoverleg”.
Wie durft? Een overleg met de cliënt waar op dat moment gekeken wordt naar wat is uw behoefte, vraag of wens en wat spreken we af. Het is nog een hele toer om voor elkaar te krijgen.

Hoe is dat bij uw organisatie? Wat is vind u spannend om vorm te geven? Wat is u gelukt om de zeggenschap van de cliënt er te laten zijn?

Jon Derksen

vrijdag 6 januari 2012

Aanleunen

Nadat in de organisatie de zorgleefplannen met succes zijn ingevoerd gaat ook het dossier voor de aanleunwoningen op de schop.  Maar wat is nodig in de aanleun? Heeft een mevrouw voor de zorg 1x daags langs komt voor steunkousen een volledig ingevuld dossier nodig? Wat staat er in de HKZ? Op welke manier kun je het zorgproces beschrijven in het handboek zodat  er sprake is van een overzichtelijke situatie.

Mevrouw is verbaasd wat de zuster “allemaal van haar moet weten”, ze komt toch alleen maar steunkousen aan en uit trekken. /Waarom praten ze dan nu over domeinen? Waarom willen ze weten wat mijn levensbeschouwing is…?  Wat ik voor hobbies heb?

De zorgmedewerkers willen een dossier dat lijkt op het dossier intramuraal. Gewoon dezelfde formulieren en dezelfde volgorde. Dat scheelt zoeken. Maar de projectgroep vraagt zich af…moet alles er wel in? Wat is het gevolg van al die informatie op papier voor de autonomie en zeggenschap van de cliënt. Maken we mensen op deze manier niet meer patiënt dan noodzakelijk? Waarom moeten we opschrijven wie de huisarts is als mevrouw deze altijd zelf belt? Waarom een medicijnlijst bijhouden als het enige is wat de zorg doet voor mevrouw is een boterham klaar maken? 

Herkent u dit? Hoe houd u in uw organisatie deze drang tot opschrijven en vastleggen van gegevens in de hand zodat de cliënt zelf regie houd over de zorgvraag? We zijn benieuwd naar uw ervaringen en oplossingen…

donderdag 5 januari 2012

Locatie en datum Inspiratiedag bekend

De inspiratiedag zorgleefplan vindt plaats op 23 maart 2012 van 10.00 tot 16.00 uur. Als prettige plek om uit te wisselen, aan de slag te zijn en te inspireren hebben we De Berenkuil in Utrecht uitgekozen.

Bekijk hier ook de routebeschrijving.

Vooraankondiging: Inspiratiedag Zorgleefplan

Zorgleefplannen zijn ingevoerd en in gebruik genomen. Hoe werkt het nu….bij mij en bij de ander? Wij nodigen u uit om mee te doen aan een uitwisseling hierover. Wij hebben de ambitie om de beweging achter het zorgleefplan naar een hoger plan te trekken, samen met u. Op de eerste inspiratie dag zal er gelegenheid zijn om:


Verbinding te maken met wat ieder persoonlijk ervaart
  • Waar stond ik 5 jaar geleden met mijn organisatie als het gaat om vraaggericht werken?
  • Wat zijn voor mij de plussen en de minnen van het zorgleefplan?
  • Welke ambitie hadden wij met het invoeren van het zorgleefplan?
Staan wij stil bij
  • Wat hebben anderen bereikt en wat kan ik daar van gebruiken in mijn situatie?
En kijken we vooruit…
  • Wat is naar aanleiding hiervan mijn volgende stap?
  • Wat laat ik hier en wat neem ik hiervan mee naar mijn organisatie? 

Werken aan betrokkenheid als tegenwicht tegen de onverschilligheid, samen met mensen die ook bezig zijn met hoe het nu echt beter kan. Doe het met ons mee!
De kosten voor deze inspiratiedag bedragen € 350 inclusief lunch en een beeldend verslag van de inspiratie die deze dag vorm krijgt.

De eerste inspiratiedag zal plaatsvinden op 23 maart 2012 in Utrecht, en zal een eerste zijn van een serie inspiratiedagen. Wilt u bijdragen aan deze dag, en heeft u behoefte aan uitwisseling en nieuwe inzichten?


Sabya van Elswijk en Jon Derksen

Beweging in de ouderenzorg

De omgeving van organisaties in de ouderenzorg is voortdurend in beweging. De financiering verandert en ook de vragen van zorgvrager en verwanten zijn anders dan in het verleden. De medewerker wil in grotere organisaties zichtbaar zijn, gehoord worden en professioneel serieus genomen worden.

Eind 2010 raakten Sabya van Elswijk en Jon Derksen met elkaar in gesprek over deze en andere zorgzaken. Onze verschillende achtergronden en ervaringen komen in onze gesprekken samen in een gedeelde passie voor de mondigheid van mensen en ons streven motivatie te stimuleren en te werken vanuit betrokkenheid.
Sabya heeft vanuit haar achtergrond als medisch socioloog onderzoek gedaan naar zeggenschap en de effecten ervan op het welbevinden van cliënten in de ouderenzorg, en is betrokken geweest bij verschillende projecten rond dit onderwerp. Jon is als procesbegeleider en opleider betrokken bij het invoeren en gebruiken van leefplannen als middel om zeggenschap van cliënten te stimuleren.

Steeds weer realiseren wij ons dat de leefplannen die de afgelopen jaren zijn geïntroduceerd niet uitsluitend de zeggenschap van de cliënt dienen. De plannen zijn ook een beheersingsinstrument voor kosten en kwaliteit. Het is een werkdocument voor uitvoering van zorg. Kortom een document dat vele "zusters" dient. Kan het (zorg)leefplan zoals het nu gebruikt wordt deze verschillende pretenties waarmaken? En hoe ziet de zorg er dan uit?

Krijgt de cliënt wat hij vraagt en is daarin sprake van de mogelijkheid tot zelfbeschikking? Is de zorgorganisatie in die zin werkelijk op weg gegaan dialooggestuurd te worden? Is de medewerker nu de gesprekspartner van de cliënt die een dialoog voert en het kan verdragen dat de cliënt een andere keuze maakt dan de professional ?

Het zijn enkele van de vragen die helpen om het zorgleefplan naar een hoger plan te tillen. Hiervoor nodigen we mensen uit met wij de afgelopen jaren hebben gewerkt aan het vormgeven van ouderenzorg. Met deze
inspiratiedag willen wij onze inspiratie voor een betrokken zorg uitwisselen en delen met anderen, met u!