vrijdag 26 juli 2013

"Mantelzorg is goed, als het maar niet moet" - hoogleraar Evelien Tonkens

BNR interviewt  hoogleraar Actief Burgerschap Evelien Tonkens van de Universiteit van Amsterdam over de strengere eisen die gemeenten willen stellen aan mensen die langdurige zorg willen aanvragen. Ten minste: 'intieme' zorg is te veel gevraagd als het om buren of vrienden gaat. "En ze willen zeker niet op die manier geholpen wórden. Er gebeurt al veel meer informeel - vaak in familieverband - dan de overheid ooit heeft gedaan. Als je daar nóg meer van wil vragen, zien wij vooral in het onderzoek dat mensen zich eigenlijk heel erg schamen dat ze die hulp nodig hebben van andere mensen."




Soms betekent dat zelfs dat ze voor hun familie geheim houden dat ze minder zorg krijgen, zodat die zich niet verplicht voelt, zegt Tonkens. Toch is het een illusie om te denken dat de buurt en de wijk zorgtaken op zich nemen. "Ik denk altijd: mensen die dat verwachten, gaan die dat nou zelf doen, of gaan die dat nou zelf vragen? Ik kan me dat niet goed voorstellen. Ik denk dat het niet gaat lukken. Onderzoek wijst uit dat zorg niet op die manier werkt in Nederland."

Zorgprofessionals
Hoewel de mogelijkheid om een beroep te doen op zorgprofessionals flink wordt beperkt, is van ontmanteling van de verzorgingsstaat volgens haar geen sprake, zegt Jantine Kriens van de directieraad van de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Het overnemen van de zorg door vrienden en familie is wat haar betreft dan wel een belangrijke voorwaarde.

Kriens spreekt van 'een andere manier om voor elkaar te zorgen'. "Als we alleen maar willen dat iedereen altijd maar door professionals verzorgd wordt, wordt dat uiteindelijk niet alleen onbetaalbaar, maar ook onleefbaar. Voor mensen die niemand om zich heen hebben, gaan we zorg regelen. Gemeenten zeggen alleen: je moet als gemeente op een gegeven moment ook 'nee' kunnen zeggen."

En dát is wat Kriens wil, al vergt het een flinke zoektocht. "In zo'n situatie zijn we met de staatssecretaris aan het kijken hoe gemeenten een positie krijgen om te kunnen zeggen: 'hier mag verwacht worden dat de echtgenoot of de omgeving helpt met veters strikken of gewone, alledaagse dingen'."

Verstandig
Het grootste obstakel, zegt Kriens, is dat elke casus op zichzelf staat. Dat vereist volgens haar verstandige beslissingen en díe zijn de gemeenten nou juist aan het voorbereiden. "En dat is heel lastig. In de meeste gevallen zijn mensen hartstikke bereid om ondersteuning te bieden en te helpen en heb je het alleen over aanvullende taken. Het enige verschil is dat we veel preciezer gaan kijken waar mensen recht hebben op zaken. Ook wij vinden dat mantelzorg niet verplicht gesteld kan worden, maar je moet als gemeente wel 'nee' kunnen zeggen."

Nu gebeurt het regelmatig dat mensen hun recht opeisen bij de rechter. Vervolgens moet de gemeente weer een voorziening regelen. "We moeten geen wereld hebben waarin de politie moet worden ingezet om een situatie te controleren. De situatie waarin je nee zegt is een uitzonderingssituatie, maar het is niet een vrijblijvende beweging waar we mee bezig zijn, het is een grote beweging waarin we op een andere manier gaan werken en waarbij we het met minder geld moeten doen. En dat kan niet voor niks."

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen